नेपालको साना तथा मध्यम उद्यम क्षेत्रमा डिजिटल भुक्तानी प्रणालीको प्रयोग तीव्र रूपमा बढ्दै गएको छ। मोबाइल वालेट, क्युआर कोड र अनलाइन बैंकिङको सहज उपलब्धताले नगद कारोबारमा निर्भरता कम हुँदै गएको व्यवसायीहरूको अनुभव छ। यसले कारोबारलाई सुरक्षित, छिटो र पारदर्शी बनाएको उनीहरू बताउँछन्।
पहिले नगद व्यवस्थापन, फिर्ता रकम मिलान र लेखा अभिलेख राख्न चुनौती हुने गरेकोमा अहिले डिजिटल प्रणालीले यी समस्या धेरै हदसम्म समाधान गरेको छ। साना पसलदेखि रेस्टुरेन्ट, सेवा केन्द्र र अनलाइन व्यवसायसम्म डिजिटल भुक्तानीको पहुँच विस्तार भएको देखिन्छ। ग्राहकहरू पनि नगद बोक्नुपर्ने झन्झटबाट मुक्त हुँदै गएका छन्।
अर्थशास्त्रीहरूका अनुसार डिजिटल भुक्तानीले औपचारिक अर्थतन्त्र विस्तारमा योगदान पुर्याइरहेको छ। कारोबार अभिलेख डिजिटल रूपमा रहने भएकाले कर प्रणाली पारदर्शी बन्ने र राज्यको राजस्व संकलनमा सुधार आउने सम्भावना बढेको छ। साथै, वित्तीय समावेशीकरणमा पनि यसको सकारात्मक भूमिका देखिएको छ।
तर, सबै क्षेत्रमा डिजिटल पहुँच समान छैन। ग्रामीण क्षेत्र, इन्टरनेट पहुँच कमजोर स्थान र डिजिटल साक्षरताको अभाव भएका समुदायमा अझै चुनौती कायम छ। व्यवसायीहरूले प्रविधि प्रयोग गर्न सिक्नुपर्ने र साइबर सुरक्षामा सचेत हुनुपर्ने आवश्यकता पनि औंल्याइएको छ।
सरकार र निजी क्षेत्रको सहकार्यमा डिजिटल पूर्वाधार विस्तार, जनचेतना अभिवृद्धि र सुरक्षा मापदण्ड कडाइ गर्न सके डिजिटल भुक्तानी प्रणाली अर्थतन्त्रको मजबुत आधार बन्ने विज्ञहरूको निष्कर्ष छ।
